Ας είμαστε ειλικρινείς, ο πρωταθλητισμός στα μάτια των περισσότερων είναι μετάλλια, βάθρα και εθνική υπερηφάνεια. Η νέα ταινία του Γιώργου Γεωργόπουλου, όμως, έρχεται να μας δείξει τη «βρώμικη» πλευρά του tatami, εκεί όπου η ενηλικίωση γίνεται βίαια και τα όνειρα συγκρούονται με την κατάχρηση εξουσίας, το ντόπινγκ και τη σεξουαλική κακοποίηση.
Η ιστορία της Πάττυ ή Δάφνης (Mορτ Κλωναράκη), που αφήνει την Ικαρία για να δοκιμαστεί στην Αθήνα υπό τις οδηγίες του αινιγματικού Γιούρι (Βαγγέλης Μουρίκης), δεν είναι απλά ένα αθλητικό δράμα. Είναι μια κραυγή για όλα εκείνα που η κοινωνία μας έμαθε για χρόνια να ψιθυρίζει, αλλά ποτέ να μην φωνάζει.
Είναι επίσης μια ιστορία που ο Γιώργος Γεωργόπουλος γνωρίζει εκ των έσω, καθώς υπήρξε ο ίδιος αθλητής του Τζούντο για αρκετά χρόνια. Με την ιδέα για μια αθλητική ταινία να γυροφέρνει το μυαλό του «από πάντα», το όνειρό του όχι μόνο πραγματοποιήθηκε, αλλά έλαβε 5 βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και σημείωσε διεθνή φεστιβαλική πορεία.
Στο Neopolis πιστεύουμε ότι τέτοιες ιστορίες είναι που μας διαμορφώνουν. Γι’ αυτό, ήρθαμε σε επαφή με τις δύο γυναίκες που πλαισιώνουν τη Δάφνη στην οθόνη, τη Γιούλα Μπούνταλη (Ιουλία) και τη Φίλιππα Κούτουπα (Ζωή). Μας μίλησαν για το πώς είναι να ενσαρκώνεις χαρακτήρες που ακροβατούν ανάμεσα στο θύμα και τον θύτη, για τη σιωπή που επιτέλους σπάει και για το αν τελικά υπάρχει λύτρωση μέσα από το τραύμα.
Γιούλα Μπούνταλη (Ιουλία)
Η Ιουλία μοιάζει να κινείται για καιρό στη σκιά. Τι είναι αυτό που τελικά την ωθεί να μιλήσει;
Από την πρώτη στιγμή που διάβασα το σενάριο της Πάττυ και μιλήσαμε με τον Γιώργο για τον ρόλο της μου δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι η Ιουλία είναι από αυτούς τους ανθρώπους που πιστεύουν και στηρίζουν αυτό που κάνουν με όλη τους την δύναμη και την καρδιά. Και η Ιουλία αγαπάει το τζούντο όχι μόνο σαν άθλημα αλλά και σαν τρόπο ζωής, σαν ένα δρόμο που της δίνει χαρά, αυτοποεποίθηση και την κάνει να νιώθει περήφανη για τον εαυτό της. Είναι ολόκληρος ο κόσμος της και αυτό θέλει να μεταλαμπαδεύσει και στις νέες γενιές αθλητριών και αθλητών. Έτσι, για μένα η Ιουλία δεν είναι στην σκιά αλλά στην πραγματικότητα είναι παντού, στο τατάμι να δείχνει λαβές, στο ντους που θέλει φτιάξιμο για να έχει ζεστό νερό, στους λογαριασμούς που στιβάζονται και πρέπει να βρει έναν τρόπο να τους πληρώσει, στα στραμπουλιγμένα πόδια των αθλητριών που τα τυλίγει με επιδέσμους, στο σκούπισμα των δακρύων τους όταν χάνουν ή δεν αντέχουν άλλο, και πάνω από όλα δίπλα στον Γιούρι που τον πιστεύει με όλη της καρδιά.
Τι είναι αυτό που κρατάει την Ιουλία στο τατάμι; Είναι η αγάπη για το τζούντο ή ο φόβος του να εγκαταλείψει μια δομή που της δίνει ταυτότητα;
Η Ιουλία είναι πρώην αθλήτρια και γνωρίζει καλά τόσο τον κόσμο του πρωταθλητισμού όσο και την ζωή όταν τα φώτα έχουν φύγει πια από πάνω σου. Είναι έναν άνθρωπος με τόσες ικανότητες που μπορεί να επιβιώσει σε ένα σωρό άλλα περιβάλλοντα και μάλιστα πολύ πιο λαμπερά και προσοδοφόρα οικονομικά από το νέο ντότζο που ετοιμάζει ο Γιούρι. Έτσι, δεν νομίζω ότι παραμένει εκεί από φόβο ή ανασφάλεια για την ταυτότητά της. Ξέρει καλά ποια. Ο λόγος που η Ιουλία μένει στο τατάμι δεν είναι γιατί δεν έχει που να πάει αλλά γιατί δεν θέλει να είναι πουθενά αλλού. Όταν βρεις τον δρόμο μου, την κλήση σου στην ζωή δεν την εγκαταλείπεις όσες δυσκολίες και αν έρθουν. Αυτό το αυτοσχέδιο και ανασφαλές οικονομικά ντότζο που στήνουν με τον Γιούρι στο Πέραμα είναι το μέρος που μπορεί να προσφέρει και να κάνει καλό στις νέες γενιές αθλητριών και αθλητών. Αυτό είναι το σπίτι της και εκεί υπάρχει όλη η λάμψη του κόσμου για την Ιουλία.
Η ταινία ακουμπά σε ευαίσθητα ζητήματα: κακοποίηση, κατάχρηση εξουσίας, ντόπινγκ. Πώς διαχειριστήκατε αυτή τη λεπτή ισορροπία χωρίς να «δικαιολογήσετε» ή να «δικάσετε» τον χαρακτήρα σας;
Το συναρπαστικό με το σενάριο του Γιώργου είναι ότι αγγίζει όλα αυτά τα θέματα με έναν αναπάντεχο και απόλυτα οργανικό τρόπο. Είναι δεμένα με την ιστορία όχι για να σηκώσουν το δάχτυλο διδακτικά ούτε για να εντυπωσιάσουν. Και γι’ αυτό δημιουργείται ένα αληθινό σασπένς στην εξέλιξη των χαρακτήρων που θα το διαπιστώσουν οι θεατές της ταινίας. Για να μην κάνουμε, λοιπόν, spoilers πριν κάποιοι την δουν, θα έλεγα ότι αυτό που εγώ βρήκα σπάνιο και συνταρακτικό στην ταινία είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζει την «σιωπή» που περιβάλλει κάθε κατάχρηση εξουσίας και κακοποίηση – γιατί και το ντόπινγκ εκτός από εξαπάτηση είναι συχνά και μια μορφή κακοποίησης του σώματος των αθλητών.
Η ταινία για μένα μιλάει με μοναδική ευαισθησία και κατανόηση για ανθρώπους που έχουν επιβιώσει κάτι τέτοιο και είτε έχουν επιλέξει να μιλήσουν είτε για τους δικούς τους λόγους ζουν ακόμα στην σιωπή. Η απόφαση αυτή είναι απόλυτα προσωπική, γιατί κανείς εκεί έξω δεν ξέρει τι εσωτερικές διεργασίες περνάει ο κάθε άνθρωπος όταν βιώνει ένα τόσο μεγάλο τραύμα. Αυτές οι ανθρώπινες στιγμές και μάχες συχνά λοιδορούνται και χλευάζονται στον δημόσιο λόγο με φράσεις όπως «τώρα το θυμήθηκε», «γιατί δεν μίλησε τότε», «για να το λέει τώρα κάτι έχει να κερδίσει». Αυτές οι φράσεις υποδηλώνουν μια ανεπίτρεπτη άγνοια για το πώς λειτουργεί η ανθρώπινη ψυχή αλλά και μια αχαλίνωτη βαναυσότητα προς τους συναθρώπους μας.
Μέσα από την ταινία βιώνουμε και τις δύο καταστάσεις και πώς είναι να επιλέγεις να μην μιλήσεις – κάτι δυστυχώς τόσο γνώριμο στις γυναίκες της δικής μου γενιάς – αλλά και πώς είναι όταν μιλάς και μέσα από την δική σου μαρτυρία έρχεται μια λύτρωση όχι μόνο για σένα: ολόκληρη η πραγματικότητα μπαίνει στην θέση της και διαλύονται τα δεσμά που μας κρατάνε φυλακισμένες και οι ψευδαισθήσεις ότι κάποιοι μπορούν να παραμείνουν για πάντα ανεξέλεγκτοι.
Παρότι ο τίτλος εστιάζει στην Πάττυ, η ιστορία μοιάζει συλλογική. Ποια στιγμή της ταινίας θεωρείτε πιο ευάλωτη ή πιο αληθινή;
Είναι πολύ ωραία η ερώτηση, γιατί η Πάττυ είναι πραγματικά μια συλλογική ιστορία που η καθεμιά και ο καθένας μας μπορεί να αναγνωρίσει την εαυτή της και τον εαυτό του σε κάποιον από τους χαρακτήρες της. Και δεν είναι τυχαίο ότι για μένα η πιο ευάλωτη και αληθινή στιγμή για όλους τους χαρακτήρες και της Ιουλίας είναι όλες εκείνες οι σκηνές που ζήσαμε στα γυρίσματα και υπάρχουν στην ταινία πάνω στο τατάμι του ντότζο Ίκαρος. Εκεί που δεκάδες νέοι άνθρωποι αφήνουν έξω τα πάντα, βάζουν την στολή και αναμετριούνται με τις δυνάμεις και τις αδυναμίες τους, ιδρώνουν, χτυπάνε, φτάνουν στα όρια της αντοχής τους και κάνουν έναν βήμα προς το όνειρό τους κάθε μέρα. Εκεί πέφτουν και σηκώνονται, εκεί προδίδουν τον εαυτό τους και εκεί τον αναζητάνε ξανά και ξανά. Είχαμε την τεράστια τύχη στα γυρίσματα να παίζουμε δίπλα σε αληθινές αθλήτριες και αθλητές του τζούντο και τον προπονητή και πρωταθλητή Ερμή Δημητρόπουλο που μας μετέφεραν αυτό το πνεύμα τού να δίνεσαι με όλο σου το σώμα και την ψυχή στην επαφή και την ανταλλαγή που λέγεται τζούντο. Για μένα αυτές ήταν οι πιο ευάλωτες στιγμές. Ο αγώνας στο τατάμι με τον εαυτό σου και ο σεβασμός για το σώμα το δικό σου και των άλλων καθημερινά.
Φίλιππα Κουτούπα (Ζωή)
Πόσο δύσκολο είναι να ενσαρκώνεις έναν χαρακτήρα που ταυτόχρονα μπορεί να είναι θύμα και θύτης; Υπήρξε σημείο που ένιωσες σύγκρουση απέναντί της;
Κάθε φορά που προσεγγίζω έναν χαρακτήρα, προσπαθώ αρχικά να καταλάβω γιατί κάνει ό,τι κάνει. Αυτό κάνει τη δουλειά μου πιο εύκολη, γιατί οι περισσότεροι «κακοί» δεν είναι συνήθως τέρατα, αλλά πληγωμένοι ή μπερδεμένοι άνθρωποι που πήραν λάθος δρόμο και έκαναν λάθος επιλογές. Επομένως και η σύγκρουση με τη Ζωή, δεν ήρθε τόσο στο ποιόν την, όσο ήρθε στις επιλογές της. Γιατί όλοι έχουμε αδυναμίες και φιλοδοξίες, αλλά το πού τραβάμε τη γραμμή, και μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε για να πετύχουμε τους στόχους μας είναι τελικά αυτό που μας καθορίζει. Και εγώ έχω πολύ διαφορετικές «γραμμές» με τη Ζωή.
Σε μια καθοριστική στιγμή της ταινίας, η Ζωή αφηγείται μια ιστορία που αλλάζει τα πάντα. Τι επιδιώκει εκείνη τη στιγμή;
Θεωρώ ότι το πιο σημαντικό για εκείνη, σε αυτή τη χρονική στιγμή, είναι να προστατεύσει τον εαυτό της. Όπως λέει και ο χαρακτήρας της Γιούλας στην ταινία, «το ψέμα φέρνει ψέμα», και η Ζωή θέλει πάνω απ’ όλα να φαίνεται «καθαρή». Όχι μόνο στα μάτια της Δάφνης, αλλά και στα μάτια όλων των υπολοίπων.
Πώς διαχειριστήκατε τη λεπτή ισορροπία του να μην «δικάσετε» τον χαρακτήρα σας, ειδικά όταν θίγονται θέματα όπως η κακοποίηση;
Η δουλειά μας ως ηθοποιοί είναι, πάνω απ’ όλα, να πούμε την ιστορία. Και για να γίνει αυτό σωστά, βοηθάει να μην κάνουμε ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Έχοντας εμπιστοσύνη στο σενάριο, οτι θα θίξει αυτά τα θέματα όπως πρέπει, έτσι ώστε να γεννηθούν υγιείς συζητήσεις και προβληματισμοί, ξέρουμε οτι κάθε χαρακτήρας έχει λόγο ύπαρξης και κάθε πράξη έχει ένα νόημα. Το να δικαιολογούμε ή να δικάζουμε τους χαρακτήρες μας, είναι κάτι που κάνουμε με πολύ μεγαλύτερη άνεση και ευχαρίστηση όταν γινόμαστε και εμείς πια θεατές.
Ποια στιγμή της ταινίας θεωρείτε την πιο «ανθρώπινη» για τη Ζωή, πέρα από την ιδιότητα της αθλήτριας;
Πιστεύω η Ζωή είδε ένα κομμάτι του εαυτού της στην Δάφνη που όντως την γοήτευσε, και οι σκηνές που περνάνε χρόνο μαζί και που δεν έχουν να κάνουν με το άθλημα, όπως για παράδειγμα στην ταράτσα ή στο bowling, είναι ένα «παράθυρο» σε μια πολύ απτή και γλυκιά πραγματικότητα, που θα μπορούσαν όντως να βιώσουν μαζί.»
Το «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ» δεν είναι μια ταινία που βλέπεις απλά για να περάσει η ώρα. Είναι μια εμπειρία που σε φέρνει αντιμέτωπο με τις δικές σου σιωπές και τις «γραμμές» που όλοι τραβάμε στην καθημερινότητά μας. Όπως μας είπαν και η Γιούλα με τη Φίλιππα, η λύτρωση έρχεται μόνο όταν η πραγματικότητα μπαίνει στη θέση της και τα δεσμά σπάνε.
Σε μια εποχή που η γενιά μας μαθαίνει επιτέλους να μιλάει ανοιχτά για την κακοποίηση και την κατάχρηση εξουσίας, αυτή η ταινία είναι το ‘tatami’ πάνω στο οποίο οφείλουμε όλοι να αναμετρηθούμε με τις αλήθειες μας.
Ραντεβού στις αίθουσες για να δούμε αν η Πάττυ θα καταφέρει τελικά να κερδίσει τον πιο δύσκολο αγώνα: αυτόν της δικής της φωνής.
🍿 Η ταινία του Γιώργου Γεωργόπουλου κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή στους κινηματογράφους από την Tanweer.🍿
