Η Gen Ζ είναι μία γενιά που τοποθετείται συχνά στο εδώλιο, για να κριθεί για τις επιλογές της και για το attitude που έχει απέναντι στη ζωή. Για χρόνια, είχαμε τον τίτλο της «πιο προοδευτικής γενιάς στην ιστορία». Μεγαλώσαμε όντας προβληματισμένοι από μικρή ηλικία για ζητήματα όπως το περιβάλλον, ο ακτιβισμός για την κοινωνική δικαιοσύνη, το Black Lives Matter, το MeToo και γενικότερα μας χαρακτήριζε η τάση να απορρίπτουμε στερεότυπα και παραδοσιακές ιεραρχίες.
Ωστόσο, τα δεδομένα των τελευταίων ετών (από το 2024 έως και σήμερα) έρχονται να περιπλέξουν σοβαρά αυτό το αφήγημα, φέρνοντας στην επιφάνεια αυτό που οι κοινωνιολόγοι ονομάζουν «Προοδευτικό Παράδοξο» (Progressive Paradox).
Αν νομίζεις ότι οι μεγαλύτεροι (π.χ. οι Baby Boomers) είναι αναγκαστικά οι πιο συντηρητικοί στην κοινωνία μας, μάλλον σιγά σιγά πρέπει να αναθεωρήσεις.
Το «Προοδευτικό Παράδοξο» μέσα από αριθμούς
Η ετήσια έρευνα της Ipsos και του Global Institute for Women’s Leadership στο King’s College του Λονδίνου (σε δείγμα 23.000 ανθρώπων) αποκάλυψε μια σοκαριστική πραγματικότητα: Οι νεαροί άνδρες της Gen Z εμφανίζουν πιο πατριαρχικές και συντηρητικές τάσεις σε θέματα ισότητας των φύλων ακόμα και από τους παππούδες τους.
1. Λήψη αποφάσεων & Ανεξαρτησία
- Ο άνδρας-αρχηγός: Το 33% των ανδρών της Gen Z πιστεύει ότι ο σύζυγος πρέπει να έχει τον τελευταίο λόγο στις σημαντικές αποφάσεις και το 30% θεωρεί ότι η γυναίκα πρέπει να υποτάσσεται στον άνδρα της. Το αντίστοιχο ποσοστό στους Baby Boomers; Μόλις 13%. Ούτε εγώ το περίμενα, αλλά μάλλον τα πράγματα δεν είναι όπως τα έχουμε στο μυαλό μας.
- Οικονομική εξάρτηση: Το 24% των Gen Z ανδρών πιστεύει ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να είναι οικονομικά ανεξάρτητες (σε αντίθεση με το 12% των παλαιότερων γενεών).
2. Σεξουαλικά στερεότυπα & Masculinity
- Σεξουαλική πρωτοβουλία: Το 21% των νέων ανδρών θεωρεί ότι η γυναίκα δεν πρέπει να κάνει την πρώτη κίνηση στο φλερτ/σεξ (μόλις 7% στους Boomers).
- «Τοξική» αρρενωπότητα: Το 30% των Gen Zers αποφεύγει να εκφράσει συναισθήματα σε φίλους, ενώ το 21% θεωρεί ότι αν ένας άνδρας που φροντίζει τα παιδιά, χάνει την αρρενωπότητά του.
3. Κόπωση από την Ισότητα (Equality Fatigue)
- Το 59% των Gen Z ανδρών (και το 41% των Gen Z γυναικών) νιώθει ότι οι απαιτήσεις από τους άνδρες να στηρίξουν την ισότητα έχουν γίνει «υπερβολικές». Παγκοσμίως, το ποσοστό των ανθρώπων που πιστεύουν ότι «η ισότητα των γυναικών έχει πάει πολύ μακριά» σκαρφάλωσε από το 42% το 2019 στο 52% σήμερα.
Από τη θεωρία στην ελληνική πραγματικότητα
Αν όλα τα παραπάνω σου φαίνονται μακρινά στατιστικά, μια βόλτα στο ελληνικό TikTok αρκεί για να σε προσγειώσει στην πραγματικότητα. Τουλάχιστον εμένα με προσγειώνει πολύ συχνά όταν κάποιος αποφασίζει να ανοίξει την κάμερα του και να μοιραστεί τις «σκέψεις» του με τον υπόλοιπο κόσμο.
Το σχετικά πρόσφατο viral περιστατικό με την 19χρονη φοιτήτρια Γεωργία Λύρα είναι η απόλυτη επιβεβαίωση ότι το «συντηρητικό turn» της Gen Z είναι εδώ.
Οι περισσότεροι έχετε δει το βίντεο, όπου η φοιτήτρια εκφράζεται κατά του Rethymno Pride, κάνοντας έντονα παράπονα επειδή «δεν μπορούσε να πάει στο σπίτι της» 🫠 λόγω της πορείας, ενώ παράλληλα κατηγόρησε τη διοργάνωση για προσβολή της θρησκείας της.
Το βίντεο άνοιξε τον ασκό του Αιόλου στα social media, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. Η ίδια, ωστόσο, δεν σταμάτησε εκεί: σε επόμενο TikTok τοποθετήθηκε για το μεταναστευτικό, υιοθετώντας και αναπαράγοντας σχεδόν αυτούσια τη ρητορική της πολιτικού Αφροδίτης Λατινοπούλου.
Το συμπέρασμα; Η περίπτωση της Γεωργίας δεν είναι μεμονωμένη. Δείχνει μια μερίδα της ελληνικής Gen Z που στρέφεται ανοιχτά προς την συντηρητική δεξιά ρητορική, την πατρίδα, τη θρησκεία και την οικογένεια, απορρίπτοντας τα ‘woke’ κινήματα.
Συχνά πέφτουμε στην παγίδα (όπως και ‘γω), να νομίζουμε ότι όλη η γενιά μας συμμερίζεται τις ίδιες απόψεις με εμάς και ασπάζεται ένα πιο προοδευτικό τρόπο σκέψης, που διαφέρει από αυτή των προηγούμενων γενεών. Ωστόσο, ένα σκρολάρισμα στο TikTok και στα comment section σε προσγειώνουν απότομα στην πραγατικότητα, συνειδητοποιώντας ότι δεν υπάρχει ομοιογένεια.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτή η στροφή;
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτή η συντηρητική αντεπίθεση (backlash) οδηγείται από συγκεκριμένους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες:
Η Κρίση Ταυτότητας & το Κόστος Ζωής: Οι παλαιότερες γενιές ανδρών επιβεβαίωναν τον «ανδρισμό» τους μέσα από το ρόλο του κουβαλητή και του provider. Σήμερα, με την ακρίβεια, τα απλησίαστα ενοίκια και τους χαμηλούς μισθούς, η Gen Z αδυνατεί να πετύχει αυτή την οικονομική σταθερότητα. Αυτό γεννά μια τεράστια κρίση ταυτότητας, με τους άνδρες να δυσκολεύονται να επαναπροσδιορίσουν τον «ανδρισμό» τους.
Η νοοτροπία του «Μηδενικού Αθροίσματος» (Zero-sum mindset): Υπάρχει ένας διάχυτος (και καλλιεργημένος) φόβος στους νέους άνδρες ότι τα κέρδη των γυναικών ή των μειονοτήτων μεταφράζονται αυτόματα σε δικές τους απώλειες. Πιο συγκεκριμένα, αντί να βλέπουν την ισότητα ως μια προσπάθεια να μεγαλώσει η «πίτα» των ευκαιριών για όλους, τη βλέπουν ως μια μάχη επιβίωσης όπου, για να ανέβει μια γυναίκα, πρέπει να πέσουν εκείνοι. Δεν αντιμετωπίζουν τις συμπεριληπτικές πολιτικές ως μία προσπάθεια για ίσες ευκαιρίες, αλλά ως ένα μέσο που υποβαθμίζει τον δικό τους ρόλο.
Το ψηφιακό κενό: Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Heejung Chung, υπάρχει ένας διάχυτος φόβος στους νέους ότι χάνουν την κοινωνική τους θέση. Αυτό το κενό και την ανασφάλεια έρχονται να γεμίσουν αλγόριθμοι και ινφλουένσερς τύπου Andrew Tate (ή αντίστοιχα εγχώρια πολιτικά πρόσωπα), που εργαλειοποιούν την οργή των νέων, στρέφοντάς τους ενάντια των γυναικών, της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των μεταναστών, ομάδων που «σπάνε» τα πατριαρχικά πρότυπα.
Τελικά τι συμβαίνει στην Gen Z;
Τελικά, είναι η Gen Z open-minded; Η απάντηση είναι: Όχι ομοιογενώς. Η γενιά μας είναι πιο πολωμένη από ποτέ, γεγονός που αντικατοπτρίζεται και στο πολιτικό πεδίο.
Από τη μία πλευρά, υπάρχει μια μερίδα που συνεχίζει να μάχεται για τη συμπερίληψη και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Από την άλλη, δημιουργείται ένα τεράστιο, συντηρητικό ρεύμα νέων που νιώθουν «κουρασμένοι» από την πολιτική ορθότητα, απειλούνται από την αλλαγή των έμφυλων ρόλων και αναζητούν καταφύγιο και θαλπωρή σε παραδοσιακές, πατριαρχικές δομές.
Το σίγουρο είναι ότι ο χαρακτηρισμός μας ως «woke γενιά» έχει πεθάνει. Και όσο αρνούμαστε να δούμε τη συντηρητική στροφή των νέων γύρω μας, τόσο θα πέφτουμε από τα σύννεφα με το επόμενο viral βίντεο στο TikTok.
