Αν νόμιζες ότι το 2025 θα μας πετύχει με πιο… ξεκάθαρες σχέσεις, το Cambridge Dictionary έχει άλλη άποψη, αφού ανακήρυξε ως λέξη της χρονιάς 2025 το ‘parasocial’ (παρακοινωνικός).
Κατ’ αρχάς, σε αντίθεση με άλλες χρονιές, χρειάστηκε να κάνουμε λίγο digging για να μάθουμε το νόημα του όρου. Πέρσι, το λεξικό Collins ξεχώρισε το ‘brat‘, το 2022 το Merriam – Webster έστεψε νικητή το ‘gaslight‘, ενώ φέτος, το Dictionary έδωσε την πρωτιά στο 6-7 – λέξεις δηλαδή που είχαμε ακούσει πολλές φορές και γνωρίζαμε από πριν τη σημασία τους.
Το parasocial λοιπόν ήταν μια πιο ιδιαίτερη έννοια, που δε θα λέγαμε ότι τρένταρε για να μας προετοιμάσει για τον τίτλο της ως λέξη της χρονιάς. Πρόκειται για έναν ψυχολογικό όρο που, όσο περίεργος κι αν ακούγεται, περιγράφει τέλεια αυτό το μικρό (ή και μεγάλο) obsession που παθαίνουμε με έναν celebrity, creator, ή ακόμα και χαρακτήρα βιβλίου. Με κάποιον τέλος πάντων που δε μας γνωρίζει καθόλου, ενώ ούτε κι εμείς τον ξέρουμε προσωπικά.
Κάτι ανάμεσα σε fangirling, καθημερινό stalking και το «νιώθω ότι σε ξέρω, αλλά… δεν σε ξέρω».
Το Cambridge μας υπενθυμίζει ότι ζούμε στην εποχή που δενόμαστε με influencers, διάσημους και AI bots περισσότερο απ’ όσο με πραγματικούς ανθρώπους. Ωστόσο, η εμφάνιση του όρου πάει way back…
Σύμφωνα με το CNN, ο όρος εμφανίστηκε το 1956, όταν οι κοινωνιολόγοι Horton και Wohl παρατήρησαν ότι οι τηλεθεατές άρχισαν να «κολλάνε» με τηλεοπτικές περσόνες και να τις θαυμάζουν.
Με απλά λόγια, ένιωθαν σαν να έκαναν έναν νέο φίλο, ενώ στην πραγματικότητα διαμόρφωναν «παρα-κοινωνικές σχέσεις»: η οικειότητα ήταν ψευδαίσθηση και οι σχέσεις μονόπλευρες.
Κάτι σαν τα fake scenarios που φτιάχνουμε ακούγοντας μουσική και κάνοντάς μας εικόνα να αράζουμε με το είδωλό μας ή το celebrity crush μας.
Fast forward στο 2025, τα AI chatbots, οι influencers και οι TikTokers έχουν αντικαταστήσει τους τηλεοπτικούς ηθοποιούς των ’50s και το obsession βρίσκεται σε ένα scroll.
Όπως δήλωσε ο Κόλιν ΜακΊντοστ, επιμελητής του Cambridge Dictionary:
Ο όρος αποτυπώνει το πνεύμα του 2025.
Και πώς να μην το κάνει;
Ένα follow μόνο, μπορεί να σε βάλει σε μία τέτοια σχέση. Από το storytime του αγαπημένου σου influencer, που σε κάνει να νιώθεις ότι αποκαλύπτει ένα μυστικό μόνο σε σένα, μέχρι το ChatGPT, που το συμβουλεύεσαι για τα πάντα, κάτι τέτοιες καθημερινές στιγμές δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι έχουμε μια σύνδεση που στην πραγματικότητα είναι μονόπλευρη. Και απ’ ό,τι φαίνεται, ίσως προσπαθεί να καλύψει κάποιο κενό.
Από την άλλη, βλέπουμε ότι έχει αναπτυχθεί πολύ κι ο όρος ‘book boyfriend’ και τα girlies στο TikTok παθιάζονται με χαρακτήρες της SJM, της Rebecca Yarros, της Ana Huang και άλλων συγγραφέων, τόσο πολύ, που επηρεάζεται η καθημερινότητά τους. Δε διαβάζουν απλώς για τους χαρακτήρες, αναπτύσσουν legit «σχέσεις» μαζί τους.
Στο τέλος της ημέρας λοιπόν, το ‘parasocial’ δεν είναι απλώς η λέξη της χρονιάς, είναι η απόδειξη ότι οι σχέσεις μας αλλάζουν.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η οικειότητα χωράει σε 15 δευτερόλεπτα βίντεο, όπου κάτι άκυροι στην οθόνη μας γίνονται οι «κολλητοί» μας και τα chatbots οι εξομολογητές μας. Είναι σίγουρα ένα sign ότι έχουμε ανάγκη από επικοινωνία και σύνδεση.
