Όχι άδικα, η προσαρμοστικότητα τα τελευταία χρόνια θεωρείται η δεξιότητα της επιτυχίας. Πώς θα μπορούσε να μοιάζει πράγματι η δεξιότητα αυτή;
Για πολλούς είναι ρευστή, είναι σαν το νερό – όμως στην πραγματικότητα είναι πολυμορφική. Στην αρχή μπορεί να μοιάζει σαν νερό, αλλά ανάλογα με τι την αναμείξουμε μπορεί να γίνει τόσο στιβαρή όπως ένας αρμός.
Το ρήμα αρμόζω, στα αρχαία ελληνικά σηματοδοτούσε την ένωση – τη σύνδεση. Ο προσαρμοστικός, ή τέλος πάντων αυτός που διαθέτει την δεξιότητα της προσαρμογής είναι εκείνος που μπορεί να ταιριάξει, να ενωθεί με τις συνθήκες. Δεν σημαίνει κάνω αυτό που μου λένε οι άλλοι, αλλά ότι μπορώ να ανταποκριθώ με ευελιξία στις αλλαγές διατηρώντας την αυτοπεποίθησή μου και την ταυτότητά μου (κοινωνική ή επαγγελματική).
Τελικά, σημαίνει ότι αλλάζω; 🔁
Η ίδια η λέξη της αλλαγής, και η νοηματοδότησή τής, τις περισσότερες φορές ταυτίζεται με κάτι κακό ή δυσάρεστο. Είναι κακό να αλλάξει κάποιος; Τι σημαίνει πραγματικά ότι αλλάζω και γιατί πρέπει να φέρουμε στον λόγο μας αλλαγή για καλό;
Η αλλαγή συμβαίνει να είναι πάντα επιθυμητή, αλλά όχι πάντα συνειδητοποιημένη ως προς τη διαδικασία. Το πώς αντιδρούμε στις καταστάσεις, πώς τις αντιμετωπίζουμε και πώς επιλέγουμε να τις βιώνουμε μπορεί να φέρουν την αλλαγή.
Για να γίνει πιο κατανοητό φαίνεται ότι η πραγματική προσαρμοστικότητα είναι η ικανότητα να επαναπροσδιορίζουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας. Δεν είναι το «αλλάζω» με την έννοια της απώλειας· είναι το «εξελίσσομαι» με επίγνωση και συνέπεια.
Η διαδικασία – η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα του πώς – είναι ικανή να φέρει μεγάλες ή μικρότερες μετατοπίσεις κυρίως στον τρόπο σκέψης. Να δημιουργήσουμε μοτίβα αντίδρασης και δράσης. Άρα, ακόμα και εάν η προσαρμογή είναι αλλαγή δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό. Αρκεί να είναι επιθυμητή και η λήψη απόφασης προσωπική. Η διατήρηση των δικών μας επιθυμιών θεωρείται το κλειδί για να γίνει η προσαρμοστικότητα πραγματικά η δεξιότητα της επιτυχίας.
Η αλλαγή δεν συμβαίνει όταν αλλάζει το περιβάλλον, αλλά όταν αλλάζει ο τρόπος που το ερμηνεύουμε.
Μπλέξαμε κάπως αυτές τις δύο έννοιες, της προσαρμοστικότητας και της αλλαγής. Αλλά όταν μιλάμε για αυτές τις αλληλένδετες έννοιες, δεν πρόκειται για μια απλή διαδικασία, αλλά έρχεται και το συναίσθημα να επισφραγίσει ότι η προσαρμογή αφορά τον τρόπο που βιώνουμε και μεταφράζουμε σε εμάς για εμάς την αλλαγή.
Αν τη σπάσουμε σε τρία επίπεδα, τα πράγματα γίνονται πιο ξεκάθαρα.
Τι αλλάζει;
Αυτό που αλλάζει συχνότερα είναι οι συμπεριφορές μας, τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε και ο τρόπος σκέψης μας. Ένας προσαρμοστικός άνθρωπος μπορεί να δοκιμάσει νέες μεθόδους εργασίας, να πειραματιστεί με διαφορετικά εργαλεία ή να δει μια κατάσταση από άλλη οπτική. Αυτές οι αλλαγές είναι χρήσιμες και αναγκαίες για να παραμείνουμε αποτελεσματικοί και ευέλικτοι.
Τι δεν αλλάζει;
Στον πυρήνα μας, ωστόσο, μένουν αναλλοίωτες οι αξίες μας, η πρόθεσή μας και τα προσωπικά μας όρια. Η προσαρμοστικότητα δεν είναι υποταγή· δεν σημαίνει ότι χάνουμε τον εαυτό μας ή ότι συμβιβαζόμαστε με ό,τι μας επιβάλλεται. Αντιθέτως, η σταθερότητα αυτών των στοιχείων δημιουργεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να προσαρμοζόμαστε με ασφάλεια και ακεραιότητα.
Τι εξελίσσεται;
Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η σχέση μας με τον εαυτό μας και με το περιβάλλον μας. Όσο περισσότερο εξασκούμε την προσαρμοστικότητα, τόσο πιο δυνατή γίνεται η συνειδητότητα μας: μαθαίνουμε να διακρίνουμε πότε αξίζει να αλλάξουμε, πότε να παραμείνουμε σταθεροί και πώς να ζυγίζουμε τις επιλογές μας. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι στιγμιαία· είναι μια συνεχής διαδικασία αυτογνωσίας.
Πώς μπορώ να κατακτήσω ή να αναπτύξω την δεξιότητα της προσαρμοστικότητας; 🤔
Η προσαρμοστικότητα δεν είναι κάτι έμφυτο, αλλά μια δυναμική δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί. Ακόμα και εάν δεν την έχουμε καλλιεργήσει – αναπτύξει στο μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό για κάθε άνθρωπο, εξαρτάται και προϋποθέτει τη διεργασία της σκέψης. Δεν γίνεται ενστικτωδώς.
Για να την αναπτύξεις θα πρέπει να τη χρειάζεσαι. Και σε μια μη γραμμική πραγματικότητα, κοινωνική και εργασιακή, είναι πραγματικά σπουδαία και καίρια για τους εργοδότες.
Ξεκίνα με την αυτοπαρατήρηση, πώς δρας σε καταστάσεις ή τι σκέφτεσαι για αυτές. Αντιστέκεσαι στις αλλαγές – και εάν ναι σε ποιες; Σε αυτό το σημείο δοκίμασε να πειραματιστείς, να δοκιμάσεις νέες προσεγγίσεις χωρίς τον μέγιστο φόβο της αποτυχίας.
Προσπάθησε ταυτόχρονα να παρατηρήσεις ή να αναπτύξεις και άλλες δεξιότητες. Ως δεξιότητα δεν ανήκει στο βασίλειο της μοναρχίας, αλλά του συγκερασμού και της αλληλεξάρτησης από άλλες σπουδαίες δεξιότητες, όπως η επικοινωνία, η ομαδικότητα, η περιέργεια και η επίλυση προβλημάτων.
Η τελευταία και ίσως σημαντικότερη διαδικασία είναι ο αναστοχασμός: μάθε από όσα έπραξες και δοκίμασες και εξέτασε τις στρατηγικές δράσης.
Μη φτάνεις στα άκρα ✋
Για να καταλάβουμε τη μέση, πρέπει να γνωρίζουμε τα άκρα. Στην παρούσα φάση τα άκρα είναι ο συμβιβασμός και ο δογματισμός. Και μάντεψε – όπως και η αλλαγή – τα άκρα δεν είναι πάντα κακώς εννοούμενα.
Αυτό που δε θέλουμε, είναι η εμμονική σκέψη. Θέλουμε διεργασία και όχι στασιμότητα η οποία δεν ευνοεί την εξέλιξη.
Ο δογματισμός αφορά αυτή την εμμονική στάση απέναντι στη δική μας άποψη ως τη σημαντικότερη και καλύτερη. Μένω στάσιμος επιλέγοντας αυτό που ήδη γνωρίζω, με όποια συνέπεια. Από την άλλη πλευρά, ο συμβιβασμός δεν αφήνει περιθώρια για προσωπική σκέψη, αλλά τείνει να χαρακτηρίζει το άτομο έρμαιο των αποφάσεων ή των διαδικασιών που ορίζει κάποιος άλλος.
Επαγγελματική προσαρμοστικότητα: Η τάση της αγοράς εργασίας 💼
Η επαγγελματική προσαρμοστικότητα δε σημαίνει παραιτούμαι από όσα ξέρω ή αποδέχομαι άκριτα τις αλλαγές γύρω μου· σημαίνει αποδέχομαι για να καταλάβω, κατανοώ για να εξελιχθώ.
Δεν αλλάζει λοιπόν κάτι στο πώς αντιμετωπίζουμε την έννοια της προσαρμοστικότητας στο εργασιακό περιβάλλον μας καθώς φαίνεται να δηλώνει την ικανότητα να κινηθώ με ευελιξία μέσα στο επαγγελματικό περιβάλλον, αξιοποιώντας τις δεξιότητες, τις στάσεις και τις συμπεριφορές που εξασφαλίζουν ότι μπορώ να ανταποκριθώ αποτελεσματικά στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας (Savickas, 2013).
Η προσαρμοστικότητα αυτή μπορεί να αφορά τόσο μικρές καθημερινές αλλαγές όσο και σημαντικές μεταβάσεις, όπως η αλλαγή θέσης, η επανεκπαίδευση ή ακόμη και η έξοδος από μια φάση ζωής στην επόμενη, όπως η συνταξιοδότηση ή η ανεργία.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η επαγγελματική προσαρμοστικότητα δεν περιορίζεται στην επιβίωση· γίνεται δεξιότητα αυτοσεβασμού, που επιτρέπει στον εργαζόμενο να εξελίσσεται χωρίς να χάνει την ταυτότητά του και την ουσία της επαγγελματικής του πορείας.
Και για όλους αυτούς τους λόγους είναι τόσο επιθυμητή από τους εργοδότες. Πέραν από τα hard skills, τις δεξιότητες εκείνες που αποκτήσαμε από την εκπαίδευσή μας, τα soft skills κυριαρχούν γιατί δείχνουν πραγματικά εάν τα hard skills μπορούν να εφαρμοστούν πάντα και παντού.
Τουρλίδα Δήμητρα
Πιστοποιημένη Σύμβουλος Σταδιοδρομίας Career In Progress
