Σε μια κοινωνία όπου η συζήτηση γύρω από την έμμηνο ρύση παραμένει συχνά φορτισμένη με σιωπή και αμηχανία, μια νέα πρωτοβουλία επιχειρεί να ανοίξει έναν πιο ώριμο και ουσιαστικό δημόσιο διάλογο.
Με πρωτοβουλία της Ειρήνης Αγαπηδάκη, η Πολιτεία προχωρά σε μια δράση που θεωρείται πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα: τη δωρεάν διάθεση προϊόντων περιόδου σε μαθήτριες σχολείων, σε συνδυασμό με ενημέρωση και εκπαίδευση γύρω από την υγεία του σώματος.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν αφορά μόνο την πρακτική στήριξη των κοριτσιών, αλλά αγγίζει και βαθύτερα κοινωνικά ζητήματα, όπως την άρση των ταμπού γύρω από την περίοδο, την ισότητα στην εκπαίδευση και τον σεβασμό στο σώμα.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας μιλά για το πώς γεννήθηκε η ιδέα, τους στόχους του προγράμματος και το μήνυμα που θέλει να στείλει σε κορίτσια, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Η έμμηνος ρύση παραμένει ακόμη και σήμερα ένα θέμα που συχνά συνοδεύεται από αμηχανία ή σιωπή. Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτή την πρωτοβουλία;
Η περίοδος είναι μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία, αλλά για πολλά χρόνια παραμένει κοινωνικό ταμπού. Αυτό είναι που μας οδήγησε να δημιουργήσουμε για πρώτη φορά ένα εθνικό, οργανωμένο πρόγραμμα υγείας και υγιεινής περιόδου σε πανελλαδικό επίπεδο, καθ’ ότι θέλουμε να δείξουμε ότι η διαχείριση της περιόδου δεν είναι προσωπικό θέμα, αλλά ζήτημα υγείας και γνώσης.
Η πρωτοβουλία γεννήθηκε από την ανάγκη να στηρίξουμε τα κορίτσια στην εφηβεία, όπου οι σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές είναι πολλές. Η έλλειψη ενημέρωσης ή πρόσβασης σε προϊόντα υγιεινής μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση και τη συμμετοχή τους στο σχολείο. Με τη συνεργασία της UNICEF, δημιουργήσαμε ένα ολοκληρωμένο πιλοτικό πρόγραμμα που συνδυάζει ενημέρωση, εκπαίδευση και πρακτική υποστήριξη. Θέλουμε να δώσουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ότι καμία μαθήτρια δεν πρέπει να νιώθει άβολα ή να μένει πίσω εξαιτίας της περιόδου της. Μιλάμε ανοιχτά με παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς, σπάμε τα στερεότυπα και παράλληλα διασφαλίζουμε ότι όλες οι μαθήτριες έχουν πρόσβαση στα απαραίτητα προϊόντα υγιεινής. Γιατί ο σεβασμός στο σώμα ξεκινά από τη γνώση, την αξιοπρέπεια και την ισότητα.
Ποιo είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να στείλετε μέσα από αυτή τη δράση προς τα κορίτσια, αλλά και προς την κοινωνία συνολικά;
Το βασικό μήνυμα είναι απλό: η περίοδος είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό και δεν πρέπει να ντρεπόμαστε για αυτό. Θέλουμε τα κορίτσια να νιώθουν άνετα με το σώμα τους και να ξέρουν ότι η Πολιτεία βρίσκεται δίπλα τους.
Ταυτόχρονα, το μήνυμα δεν αφορά μόνο τα κορίτσια, αλλά όλη την κοινωνία. Όταν μιλάμε ανοιχτά για την περίοδο στο σχολείο, στην οικογένεια και στη δημόσια συζήτηση, βοηθάμε να σπάσουν στερεότυπα που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες. Είναι σημαντικό και τα αγόρια να ενημερώνονται, οι γονείς να αισθάνονται πιο άνετα να συζητούν το θέμα και οι εκπαιδευτικοί να έχουν τα εργαλεία για να το προσεγγίζουν σωστά.
«ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» λοιπόν, καλλιεργώντας μια κουλτούρα γνώσης, σεβασμού και ισότητας. Καμία μαθήτρια δεν πρέπει να νιώθει άβολα, να χάνει το μάθημα ή να αισθάνεται ότι πρέπει να κρύψει κάτι τόσο φυσιολογικό. Ο σεβασμός στο σώμα ξεκινά από την ενημέρωση και την αξιοπρέπεια.
Πόσο εκτεταμένο είναι το πρόγραμμα και πόσες μαθήτριες αφορά σε όλη τη χώρα;
Το πρόγραμμα είναι πανελλαδικό και αφορά όλες τις μαθήτριες από την Ε’ Δημοτικού έως τη Γ’ Γυμνασίου. Για πρώτη φορά οργανώνεται μια τόσο ευρεία παρέμβαση που συνδυάζει ενημέρωση, εκπαίδευση και πρακτική υποστήριξη.
Έχουν ήδη διανεμηθεί δωρεάν περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου σε πάνω από 20.000 κορίτσια, με πρόβλεψη συνολικής διάθεσης περισσότερων από 18 εκατομμυρίων προϊόντων σε 125.000 μαθήτριες, το σύνολο δηλαδή των μαθητριών που φοιτούν από την Ε’ Δημοτικού έως την ΣΤ’ Γυμνασίου, στα σχολεία της ελληνικής επικράτειας. Στόχος μας είναι κάθε κορίτσι στην Ελλάδα να μπορεί να διαχειρίζεται την περίοδό του με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και αυτοπεποίθηση. Οφείλουμε να άρουμε τις προκαταλήψεις, να ενδυναμώσουμε τις μαθήτριες και τους μαθητές ως προς τη διαχείριση θεμάτων υγείας και συνολικά, να ενισχύσουμε την ευεξία και την ενεργή συμμετοχή τους στη σχολική ζωή.
Πέρα από τη δωρεάν διάθεση προϊόντων περιόδου, τι άλλο περιλαμβάνει αυτή η πρωτοβουλία;
Η δωρεάν διάθεση προϊόντων περιόδου είναι μια σημαντική πλευρά του προγράμματος, αλλά δεν είναι η μόνη. Στόχος μας είναι να προσεγγίσουμε συνολικά το θέμα της υγείας και της υγιεινής της περιόδου μέσα από ενημέρωση, εκπαίδευση και υποστήριξη. Η παρέμβαση δεν περιορίζεται λοιπόν στη διανομή προϊόντων, αλλά συνοδεύεται από ολοκληρωμένο κύκλο εκπαιδευτικών σεμιναρίων για παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς, με ιδιαίτερη έμφαση σε απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές, αλλά και σε σχολικές μονάδες Ειδικής Αγωγής, με στόχο τη γνώση, την αποστιγματοποίηση και την ενίσχυση ενός υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος.
Επενδύουμε στην πρόληψη, στην υγεία και στην ισότητα από τις πρώτες κρίσιμες ηλικίες της εφηβείας. Μάλιστα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις σε 1.070 σχολικές μονάδες με τη συμμετοχή περισσότερων από 131.000 παιδιών και εφήβων, εκ των οποίων 65.754 μαθήτριες. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί 24 διαδικτυακές επιμορφωτικές συναντήσεις με τη συμμετοχή 580 επαγγελματιών (εκπαιδευτικών, σχολικών νοσηλευτών, ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών). Με αυτόν τον τρόπο, η πρωτοβουλία συμβάλλει στην καλλιέργεια κουλτούρας γνώσης, σεβασμού και αποδοχής γύρω από το θέμα της περιόδου.
Γιατί θεωρείτε σημαντικό η ενημέρωση για την περίοδο και την υγεία του σώματος να ξεκινά ήδη από το σχολείο;
Το σχολείο είναι ο χώρος όπου τα παιδιά διαμορφώνουν στάσεις και συνήθειες που τα ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή. Όταν η ενημέρωση για την περίοδο ξεκινά νωρίς, τα κορίτσια αποκτούν τις γνώσεις και την αυτοπεποίθηση να φροντίζουν το σώμα τους. Τα αγόρια ενημερώνονται επίσης, καλλιεργώντας σεβασμό και κατανόηση. Όταν μιλάμε ανοιχτά για αυτά τα θέματα, βοηθάμε τα παιδιά να αποδομήσουν στερεότυπα και να αισθάνονται πιο άνετα να κάνουν ερωτήσεις και να ζητούν υποστήριξη.
Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των γονέων στην επιτυχία μιας τέτοιας δράσης;
Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο, γιατί είναι οι πρώτοι άνθρωποι γύρω από τα παιδιά που μπορούν να καθοδηγήσουν και να υποστηρίξουν τη σωστή ενημέρωση. Οι εκπαιδευτικοί μέσα από τη διδασκαλία και την καθημερινή επαφή με τα παιδιά διασφαλίζουν ότι η γνώση φτάνει σε όλα τα κορίτσια και αγόρια, ενώ οι γονείς ενισχύουν την κουλτούρα ανοιχτής συζήτησης στο σπίτι. Επιπλέον, υπάρχουν πολλές μονογονείκές οικογένειες στη χώρα μας πια, οπότε έχουμε μεγάλη ανταπόκριση και από πατεράδες οι οποίοι εκφράζουν αυξημένη ικανοποίηση από τα επιμορφωτικά σεμινάρια καθώς τους διευκολύνει να συζητήσουν τα ζητήματα αυτά με τις κόρες τους με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Σε ποιο βαθμό μια τέτοια πρωτοβουλία συνδέεται και με την ισότητα στην εκπαίδευση και τις ίσες ευκαιρίες για τα κορίτσια;
Η πρόσβαση σε προϊόντα υγιεινής περιόδου και η σωστή ενημέρωση αποτελεί ζήτημα καθοριστικής σημασίας σε θέματα ισότητας. Όταν ένα κορίτσι δεν έχει τα απαραίτητα μέσα ή τη γνώση για να διαχειριστεί την περίοδό του, κινδυνεύει να χάσει μέρος της σχολικής του εμπειρίας, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις ίσες ευκαιρίες στη μάθηση και στη συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία. Επιπλέον, αν ντρέπεται για την περίοδο του, είναι σαν να ντρέπεται για το ίδιο το φύλο του, να ντρέπεται δηλαδή που είναι γυναίκα. Επιδιώκουμε να σπάσουμε αυτά τα ταμπού και να δώσουμε στα κορίτσια αυτοπεποίθηση και γνώση, ώστε να έχουν δυναμική πορεία στη ζωή.
Με την πανελλαδική υλοποίηση του προγράμματος διασφαλίζουμε ότι όλες οι μαθήτριες — είτε βρίσκονται σε μεγάλα αστικά κέντρα είτε σε απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές — έχουν τις ίδιες δυνατότητες να συμμετέχουν στο σχολείο χωρίς εμπόδια που σχετίζονται με κοινωνικές ή οικονομικές ανισότητες. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, με στόχο τον περιορισμό του φαινομένου της «περιοδικής φτώχειας». Η δράση επεκτείνεται και σε κορίτσια που διαμένουν σε δομές της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, καθώς και σε κοινότητες Ρομά, ώστε καμία μαθήτρια να μη μένει εκτός αυτής της πρωτοβουλίας.
Θα μπορούσε αυτή η δράση να αποτελέσει την αρχή για περισσότερες πολιτικές πρόληψης και ενημέρωσης γύρω από θέματα υγείας των νέων;
Απολύτως. Το πρόγραμμα δείχνει ότι η υγεία των παιδιών μπορεί να υποστηριχθεί αποτελεσματικά μέσω ολιστικών, εκπαιδευτικών και πρακτικών παρεμβάσεων. Μπορεί να αποτελέσει τη βάση για επόμενες δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης, δημιουργώντας κουλτούρα γνώσης και σεβασμού σε όλο το σχολικό περιβάλλον.
Αν έπρεπε να συνοψίσετε σε μία φράση τι θέλετε να αλλάξει μέσα από αυτή την πρωτοβουλία, ποια θα ήταν αυτή;
Η περίοδος δεν είναι ντροπή, ντροπή είναι να μας κάνουν να αισθανόμαστε έτσι για αυτήν.
