Τι κοινό έχει η «Φαλακρή Τραγουδίστρια» του Ιονέσκο, γραμμένη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με εμάς που είμαστε όλη μέρα με ένα κινητό στο χέρι; Αν ρωτήσεις τη σκηνοθέτιδα Δέσποινα Ρεμεδιάκη, η απάντηση είναι απλή: Το παράλογο είναι παντού. 🌀
Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, όπου οι ανθρώπινες σχέσεις συχνά εξαντλούνται σε μία οθόνη και η πραγματική επικοινωνία μοιάζει με small talk σε σαλόνι, η Δέσποινα ανεβάζει στο Θέατρο Φούρνος ένα έργο που μας προκαλεί να το κοιτάξουμε στα μάτια και να εντοπίσουμε τις ομοιότητες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Συναντήσαμε λοιπόν τη Δέσποινα και μιλήσαμε για τη δική της «ανάσα», για τη μαγεία τού να μετατρέπεις τη «μαυρίλα» της ζωής σε τέχνη, αλλά και για το πώς μια παράσταση που διαρκεί μόλις μία ώρα μπορεί να σου δώσει το νόημα που έψαχνες ανάμεσα σε δεκάδες reels.
Από τη Φιλοσοφική στην Επίδαυρο και από τον Τσέχωφ στον Ιονέσκο, η Δέσποινα Ρεμεδιάκη μας εξηγεί γιατί, τελικά, η καρδιά είναι ο μόνος οδηγός που αξίζει να εμπιστευτείς!
Καταρχάς πες μας δυο λόγια για τη νέα παράσταση που ανεβάζεις
Η παράσταση είναι του Ιονέσκο, είναι η «Φαλακρή Τραγουδίστρια» και ανεβαίνει στο θέατρο «Φούρνος» από 28 Μάρτη έως 24 Μάη με εξαιρετικούς νέους ανθρώπους.
Να σας πω λίγο για τη συνθήκη συνάντησης με τα παιδιά που είναι μια καινούρια τους δουλειά. Είναι δύο κοπέλες, η Μαρία Σπηλιώτη και η Νεφέλη Μπλαντζούκα, οι οποίες αποτελούν τη νεοσύστατη θεατρική ομάδα Yin ensemble. Εγώ τις ξέρω από τη σχολή, γιατί ήταν μαθήτριές μου και μου είπαν ότι θέλουν να κάνουν το άνοιγμά τους. Έτσι λοιπόν πρότεινα αυτό το έργο, τη «Φαλακρή Τραγουδίστρια», που έτσι και αλλιώς ήθελα να την κάνω. Συμπληρώνουμε το cast με τον Αποστόλη Ζωναρά, την Κατερίνα Ρήγα Παπακωνσταντίνου και τον δίδυμο αδερφό του Αποστόλη, τον Χρήστο.
Αυτό το έργο, γιατί τώρα εμένα με κεντρίζει; Και τι είναι αυτό το πράγμα;
Καταρχάς είναι η επιτομή του θέατρου του παραλόγου, δηλαδή με αυτό το θέατρο ο Ιονέσκο εγκαθιδρύει αυτό το είδος του θεάτρου που είναι παράλογο.
Συγκεκριμένα, ο Ιονέσκο δεν το έγραψε με την πρόθεση ότι θα γράψει θεατρικό έργο, καθώς είναι αυτοδίδακτος. Είναι Γάλλος και Ρουμάνος και δεν ήξερε Αγγλικά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι λοιπόν αποφάσισε πως θα μάθει μόνος του Αγγλικά. Στο πρώτο επίπεδο λοιπόν, μιας μεθόδου αυτοεκμάθησης, έχει μάθει ένα πράγμα: Ο κύριος Smith διαβάζει εφημερίδα. Η κυρία Smith πλένει τις πατάτες. Και αυτό το συνέθεσε. Στο δεύτερο επίπεδο, έμαθε και το δεύτερο πράγμα, δηλαδή το δεύτερο ζευγάρι: Οι κύριοι Μάρτιν έρχονται. Και έτσι σκέφτηκε ότι αν τα βάλω αυτά τα δύο μαζί, μήπως κάνω θεατρικό έργο. Και είναι το πρώτο θεατρικό έργο του παραλόγου.
Ξεκίνησε τελείως παράλογα και τελείως έξω από το νόημα, και αυτό το πράγμα, το πώς φτιάχτηκε, είχε μέσα πάρα πολύ τα υπαρξιακά, τα ερωτήματα που απασχολούσαν και τον Ιονέσκο μετά τον ΔΠΠ, αφού δεν υπήρχε καθόλου νόημα σε τίποτα. Δεν υπήρχε πια το μέτωπο ας πούμε στο δια ζώσης, κάποιος πολεμά, κάποιος σκοτώνει. Οπότε μπήκε στο μικροσκόπιο, εννοείται των ανθρώπων που ασχολούνταν με την τέχνη και αντίστοιχα του Ιονέσκο, τι είναι αυτή η ζωή, ποιο είναι το νόημα της ζωής, γιατί ζούμε, τι λέμε. Και έτσι προέκυψε και η «Φαλακρή Τραγουδίστρια» που ανεβάζω, που είναι αρχικά ένας λόγος small talk στο σαλόνι των Smith στην Αγγλία. Ωστόσο, εγώ το παίρνω επειδή είμαι στην γενιά του μεταδραματικού θεάτρου, που έχουν όλα γίνει και εν μέσω πολέμων.
Το θέμα είναι η γενιά μας, εκεί που νομίζουμε ότι δεν έχει τίποτα να πει, να βρίσκει το νόημα. Και αυτό θέλουμε να κάνουμε. Και αυτό νομίζω ότι κάνουμε με αυτή την παράσταση.
Τι ήταν αυτό που σε έκανε να πεις ότι πρέπει να ανεβάσεις το συγκεκριμένο έργο τώρα; Πόσο θεωρείς ότι το θέατρο του παραλόγου ταυτίζεται με την πραγματικότητα;
Καταρχάς, όταν θέλω κάτι να ανεβάσω, δεν ξεκινάω ποτέ να σκέφτομαι ότι τώρα θα το κάνω αυτό. Είναι πάντα μια εσωτερική παρόρμηση. Ήθελα δύο χρόνια να ανεβάσω αυτό το έργο και το σκεφτόμουν. Τώρα, όμως, και εν μέσω πολέμων, ο κόσμος γύρω μας που όντως είναι παράλογος, μοιάζει να δίνει έναν πυρήνα σε αυτό το έργο. Και εκεί που όντως λένε όλοι πράγματα που δεν καταλαβαίνουν, εγώ έτσι όπως έχω οδηγήσει τα παιδιά και τους ηθοποιούς, βρίσκουμε νοήματα και βρίσκουμε παρηγοριά σε πολύ μικρές κουβέντες, ο ένας στον άλλον.
Για αυτό ήταν πραγματικά πηγαίο να ανέβει τώρα αυτό το έργο. Αυτός ο παράλογος κόσμος που είμαστε όλοι στα κινητά, μόνοι μας. Γιατί για μένα αυτό είναι το θέμα, η μοναξιά.
Είναι στην πραγματικότητα μοναξιές που συζητάνε. Το οποίο μπορεί να το δούμε παντού στην πόλη μας. Αλλά την ίδια στιγμή, στην τέχνη μας και στο θέατρο, σε αυτή τη μοναξιά οφείλουμε να δώσουμε στους εαυτούς μας και μετά στην κοινωνία μία παρηγοριά, μια συντροφιά. Δεν είναι όλα τόσο μαύρα.
Άρα πιστεύεις ότι σε μια εποχή υπερ-επικοινωνίας που ζούμε, επικοινωνούμε ουσιαστικά λιγότερο;
Ναι. Επικοινωνούμε λιγότερο. Επικοινωνούμε πιο επιφανειακά. Το βλέπω από μένα, δηλαδή. Κάνω χρήση και του τηλεφώνου. Παλαιότερα έγραφα γράμματα. Ήμουν ένας άνθρωπος των γραμμάτων, της πένας. Μου άρεσαν όλα αυτά. Αλληλογραφούσα με φίλους. Τώρα, αλήθεια, δεν επικοινωνούμε.
Και μεταξύ μας δεν επικοινωνούμε, αλλά και με το τι γίνεται.
Με αυτήν την πληροφορία που παίρνουμε διαρκώς δηλαδή, με τους πολέμους που σκοτώνονται άνθρωποι κλπ, κάνουμε απλά ένα scrolling και πάμε παρακάτω να δούμε τι θα φάμε σήμερα. Και είναι λογικό, γιατί δεν νομίζω ότι φτιαχτήκαμε για τόση υπερπληροφόρηση. Οπότε, θεωρώ ότι είναι όλα στην επιφάνεια. Και είναι πολύ, το βλέπω και από μένα, πολύ λιγότερα τα δευτερόλεπτα που μπορώ να μείνω συγκεντρωμένη σε έναν άλλον άνθρωπο. Σε μια πραγματική ακρόαση ενός ανθρώπου.
Αν έπρεπε να περιγράψεις τη σχέση σου με το θέατρο με μία λέξη, ποια θα ήταν αυτή και γιατί;
Ανάσα. Το έχω βάλει και στο τέλος της παράστασης. Στη τελευταία πράξη της σκηνής. Είναι εμπνευσμένη η σκηνή από την αναμονή μου και την εμπειρία μου στο νοσοκομείο, στο Λαϊκό, που είχα πάει για την μητέρα μου. Εγώ ήμουν συνοδός. Οπότε όλο αυτό το πράγμα, με τις μάσκες και όλο αυτό, το έζησα εκεί. Αλλά όντως το θέατρο μου δίνει ανάσα. Νομίζω ότι δεν θα έκανα καμία άλλη δουλειά με τόση ζωτική ανάγκη να την κάνω. Μου δίνει ανάσα το θέατρο.
Κάποια στιγμή έλεγα και έτσι χαριτολογώντας, ότι στο θέατρο αναπνέω καλύτερα απ’ ό,τι στη ζωή μου. Και αυτό είναι. Όχι απλά να ξεφύγω από τη μαυρίλα, αλλά να την μετατρέψω σε κάτι. Γιατί αλλιώς παραμένει μαυρίλα. Αλλά χρειάζεται να εκπαιδεύσουμε το βλέμμα μας. Αυτό κάνει το θέατρο, η ζωγραφική, ο κινηματογράφος. Μας εκπαιδεύουν στο πώς να βλέπουμε αλλιώς τα πράγματα. Όχι μόνο αλλιώς. Αυτό που είναι, αλλά σε μια άλλη τους διάσταση.
Ποιο είναι το προσωπικό σου αγαπημένο θεατρικό είδος, τόσο να παρακολουθείς όσο και να σκηνοθετείς;
Εμένα ο αγαπημένος μου είναι ο Τσέχωφ. Άρα ο ρεαλισμός που υπάρχει εκεί. Αλλά έχω παρατηρήσει ότι έχω μια στροφή προς το παράδοξο και τον σουρεαλισμό. Όλοι οι φίλοι που έχουν δει τώρα τις 2-3 τελευταίες παραστάσεις, μου λένε: «Α, ωραία. Αυτό είναι το είδος σου.» Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω αν είναι. Είναι πολύ νωρίς για να το πω. Απλώς λέω ότι όντως στο παράλογο ή στο σουρεαλισμό κάπως επιτρέπεται στη φαντασία μας να υπάρξει πάνω στη σκηνή. Χωρίς να υπάρχει μια νόρμα ότι έτσι πρέπει να γίνει. Έτσι αγαπιούνται οι άνθρωποι. Έτσι φιλιούνται. Έτσι αγκαλιάζονται. Οπότε κάπως κλείνω προς αυτό τώρα, στο θέατρο του παραλόγου.
Πώς προσεγγίζεις ένα βαρύ κλασικό έργο ώστε να μιλήσεις σε έναν 25χρονο σήμερα;
Λοιπόν, καταρχάς με δύο τρόπους: Πρώτον, πολύ προσωπικά. Δηλαδή τι σημαίνει για μένα αυτό το έργο. Ας πούμε, όταν είχαμε ανεβάσει τότε την παράσταση «ο Βυσσινόκηπος» του Τσέχωφ, το οποίο είναι ένα βαρύ έργο, μεγάλο έργο, ήταν πολύ καθαρό σε μένα γιατί θέλω να το κάνω. Και όταν πω την αλήθεια μου στον ηθοποιό γιατί εγώ θέλω να το κάνω, εύκολα μπορεί να με καταλάβει. Άρα, ο ένας τρόπος είναι η αλήθεια. Το γιατί. Το δικό σου προσωπικό γιατί.
Ο δεύτερος τρόπος είναι με προσωπικά παραδείγματα. Με αναλογίες. Αυτά ξεκλειδώνουν τους ανθρώπους. Δηλαδή, δεν πας να πεις αυτός ο ήρωας κάνει αυτό, γιατί έτσι. Πας και κάνεις ό,τι θα έκανες εκεί αν θα γινόταν αυτό. Δεν είναι ανάγκη να χάσουμε τους γονείς μας για να καταλάβουμε την απώλεια. Κάποιος μπορεί να χάσει ένα γατί. Είναι πολύ σεβαστό αυτό. Ο πόνος δεν είναι σε ίδια έκταση, αλλά έχει ίδια συστατικά. Επομένως, χρησιμοποιείς στην κουβέντα που θα κάνεις με τον ηθοποιό αυτό το παράδειγμα και αυτή την αναλογία για να καταλάβει συναισθηματικά τι χρειάζεται. Έτσι, σίγουρα προσεγγίζω έναν ηθοποιό στα βαριά κλασικά, πάντα με ελαφράδα και αλήθεια.
Τι ήταν αυτό που σε έκανε να αφήσεις την κλασική φιλολογία και να πας ολοκληρωτικά προς τη σκηνή;
Η ανάγκη μου είναι αυτό που σας είπα πριν, ότι στο θέατρο ανέπνεα καλύτερα. Υπάρχει όμως μία αφορμή. Ήμουνα στο τρίτο ή το τέταρτο έτος, γιατί αγαπούσα πολύ τη φιλολογία και είχα διαβάσει τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη. Έπαιζε η Λυδία Κονιόρδου στο θέατρο του Νέου Κόσμου στη σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου. Και το είδα. Έχοντας δώσει μάθημα εγώ εκείνη την ημέρα και έχοντας διαβάσει πάρα πολύ. Και λέω τέλος.
Μαγεύτηκα και είπα «δεν θέλω να το διαβάζω άλλο, θέλω να το κάνω».
Και αυτή ήταν η αφορμή που είπα πως θα πάω στο θέατρο. Το κλικ που έγινε.
Τι συμβουλή θα έδινες σε έναν νέο που θέλει να ασχοληθεί με τον χώρο;
Να ακούει την καρδιά του. Και να το λέει το μέσα του. Γιατί δεν είναι εύκολο. Δεν είναι καθόλου εύκολο το να ασχολείσαι με πράγματα που ειδικά στην Ελλάδα δεν θεωρούνται και μεγάλα προνόμια. Το να είσαι καλλιτέχνης δεν σου εξασφαλίζει τις περισσότερες φορές το ενοίκιο σου και ένα βιωτικό επίπεδο, αλλά σου δίνει μέσα σου κάτι. Μια χαρά, μια ελευθερία και μια αίσθηση προσφοράς προς τον εαυτό σου. Οπότε οι νέοι άνθρωποι καλό είναι να ακούσουν το μέσα τους. Θέλει πολλές θυσίες που δεν τις ξέρεις όταν ξεκινάς. Δεν είναι μόνο δουλειά. Είναι κάτι άλλο το να μπορείς να μιλήσεις σε μια ιστορία με λόγια άλλου και να οργανώσεις έτσι ανθρώπους μέσα σε ένα όνειρο.
Ποιος είναι ο δικός σου ορισμός μιας επιτυχημένης παράστασης;
Λοιπόν, πριν ανέβει η παράσταση την προηγούμενη εβδομάδα, σκεφτόμουν ότι πρέπει να λειτουργήσουν όλα καλά. Τώρα που έχει ανέβει, θεωρώ ότι η επιτυχημένη παράσταση είναι να καταλαβαίνουν οι άνθρωποι. Να καταλαβαίνουν κάτι μέσα τους, όχι εγκεφαλικά, να καταλαβαίνουν, να κλαίνε. Και γι’ αυτό δεν ξέρω ακόμα, αλλά μπορώ να σας πω ένα παράδειγμα πάλι. Δεν θα πω όνομα φυσικά του ανθρώπου, αλλά είχαμε τώρα στο κοινό μας μια γυναίκα που έχασε τον άντρα της ξαφνικά. Και στην παράσταση υπάρχει ο κύριος Smith, γιατί κανονικά τα πρόσωπα είναι έξι και έχω κάνει αυτή τη διασκευή να είναι τέσσερις. Ο Smith, λοιπόν, ο ένας από τους δύο στο ζευγάρι, τον έχω κάνει στάχτη. Έχει πεθάνει και τον έχω κάνει στάχτη.
Και αυτή η γυναίκα, επειδή έτυχε να κάθομαι πίσω της, σκούπιζε τα μάτια της. Και λέω, αυτό ήταν το νόημα στο να ανεβάσω την παράσταση και να τον κάνω στάχτη. Γιατί δίνω δέκα λεπτά σε έναν θεατή το δικαίωμα, έτσι σιωπηλά, να ξανάρθει σε επαφή με αυτό που μέσα στη μέρα δεν θα έρθει. Δημιουργήσαμε έναν χώρο που και οι θεατές νιώθουν ασφαλείς να συναισθανθούν πράγματα. Αυτό μπορεί να είναι ένα συστατικό μιας επιτυχίας πέρα από την κατανόηση. Να αισθανθούν πράγματα.
Με μια πρόταση πείσε κάποιον να έρθει να δει την παράσταση «Φαλακρή Τραγουδίστρια»
Είναι θέατρο του παραλόγου, δεν υπάρχει νόημα και κρατάει μόνο μία ώρα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η παράσταση «Η Φαλακρή Τραγουδίστρια» παίζει:
📆 κάθε Σάββατο & Κυριακή
⏰ στις 21:00
📍στο Θέατρο Φούρνος.
Ηθοποιοί
- Αποστόλης Γεωργίου Ζωναράς
- Χρήστος Γεωργίου Ζωναράς
- Νεφέλη Μπλαντζούκα
- Κατερίνα Ρήγα Παπακωνσταντίνου
- Μαρία Σπηλιώτη
Συντελεστές:
- Συγγραφέας: Eυγένιος Ιονέσκο
- Μετάφραση: Γιάννης Θηβαίος
- Σκηνοθεσία: Δέσποινα Ρεμεδιάκη
- Σκηνικός χώρος: Δέσποινα Ρεμεδιάκη, Ευα Τυμπανίδου
- Κοστούμια: Εύα Τυμπανίδου
- Σχεδιασμός Φωτισμών: Δέσποινα Ρεμεδιάκη
- Κίνηση-Χορογραφία: Ελευθερία Αγαπάκη
- Πρωτότυπη Μουσική: Research
- Βοηθός σκηνοθέτριας: Εύα Τυμπανίδου
- Trailer παράστασης: Μυρτώ Γάτσιου
Για περισσότερες πληροφορίες και εισιτήρια, μπες 👉 ΕΔΩ.
