Πριν κάτι μέρες έψαχνα παλιές φωτογραφίες στο κινητό και έπεσα σε μια από το πανεπιστήμιο. Ήμασταν οκτώ άτομα, κολλητοί, αχώριστοι. Κάθε βράδυ μαζί, κάθε καλοκαίρι διακοπές παρέα. Κοίταξα τη φωτογραφία και αναρωτήθηκα πότε μίλησα τελευταία φορά με τον καθένα τους. Με τους μισούς δεν έχω μιλήσει πάνω από χρόνο. Με δύο από αυτούς έχουμε χαθεί εντελώς. Και δεν έγινε τίποτα κακό μεταξύ μας. Απλά η ζωή.
Αυτό είναι κάτι που δεν σου λέει κανείς όταν είσαι είκοσι χρονών. Ότι οι φιλίες θέλουν δουλειά και προσπάθεια για να κρατηθούν στον χρόνο. Στο σχολείο και στη σχολή ήταν εύκολο γιατί βλεπόσουν κάθε μέρα αναγκαστικά. Μετά όμως ο καθένας πήρε τον δρόμο του. Δουλειές, σχέσεις, οικογένειες, μετακομίσεις. Ο χρόνος που είχες άπειρο ξαφνικά εξαφανίστηκε. Και οι φιλίες που νόμιζες ότι θα κρατήσουν για πάντα άρχισαν να ξεθωριάζουν σιγά σιγά. Βέβαια σήμερα έχουμε και εργαλεία που βοηθάνε να μένουμε σε επαφή με διαφορετικούς τρόπους. Ένας φίλος μου π.χ. παίζει με την παλιά του παρέα στο Spinfin casino κάθε Πέμπτη βράδυ, σαν ραντεβού που δεν το χάνουν ποτέ. Μου έλεγε ότι τους κράτησε πιο δεμένους από ότι τα group chats που κανείς δεν απαντάει. Δεν είναι το ίδιο με το να βγεις έξω, αλλά είναι κάτι. Κάτι που σε κάνει να νιώθεις ότι υπάρχει ακόμα η παρέα.
Γιατί χανόμαστε
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν νοιαζόμαστε. Το πρόβλημα είναι ότι η καθημερινότητα σε ρουφάει χωρίς να το καταλάβεις. Ξυπνάς, πας δουλειά, γυρνάς κουρασμένος, τρως κάτι στα γρήγορα, βλέπεις λίγο τηλεόραση και πέφτεις για ύπνο. Το Σαββατοκύριακο έχεις σπίτι να καθαρίσεις, ψώνια να κάνεις, υποχρεώσεις να τελειώσεις που τις έσερνες όλη τη βδομάδα. Και λες θα πάρω τον Γιώργο να βγούμε κάνα βράδυ. Αλλά δεν παίρνεις ποτέ γιατί είσαι στον αυτόματο πιλότο και δεν βρίσκεις δύναμη.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι όλοι έχουν διαφορετικά προγράμματα πλέον. Εσύ είσαι ελεύθερος Τετάρτη, ο άλλος δουλεύει. Εκείνος μπορεί Σάββατο, εσύ έχεις γενέθλια της πεθεράς. Και έτσι περνάνε οι μήνες χωρίς να βρεθείτε.
Η αλήθεια είναι ότι μετά τα είκοσι πέντε οι φιλίες δεν συντηρούνται μόνες τους πια. Θέλουν προσπάθεια και συνέπεια. Θέλουν να σηκώσεις το τηλέφωνο ακόμα κι αν δεν έχεις κάτι συγκεκριμένο να πεις. Θέλουν να κλείσεις ραντεβού και να το τηρήσεις ακόμα κι αν βαριέσαι εκείνη τη μέρα.
Τι αλλάζει με τα χρόνια
Από περιέργεια ρώτησα κάτι φίλους πώς έχουν αλλάξει οι παρέες τους από τα είκοσι μέχρι σήμερα. Οι απαντήσεις ήταν παρόμοιες:
| Τότε (στα 20) | Τώρα (στα 30+) |
| Βλεπόμασταν κάθε μέρα χωρίς να το κανονίσουμε | Πρέπει να κλείσουμε ραντεβού δύο εβδομάδες πριν |
| Ξενυχτάγαμε χωρίς δεύτερη σκέψη | Μετά τις ένδεκα θέλω το κρεβάτι μου |
| Μιλούσαμε για όνειρα και ιδέες | Μιλάμε για δουλειές και λογαριασμούς |
| Η παρέα ήταν δεκαπέντε άτομα | Έμειναν τρεις ή τέσσερις στενοί |
| Έβρισκα νέους φίλους συνέχεια | Δεν θυμάμαι πότε έκανα καινούργιο φίλο |
| Οι τσακωμοί περνούσαν σε μια μέρα | Τώρα αν χαθούμε δεν ξαναβρισκόμαστε |
Το τελευταίο είναι ίσως το πιο τρομακτικό από όλα. Στα είκοσι αν τσακωνόσουν με κάποιον, την επόμενη βδομάδα τα είχατε ξαναβρεί σαν να μην έγινε τίποτα. Στα τριάντα αν χαθείς με κάποιον για έξι μήνες, πιθανότατα χάθηκες για πάντα. Η ζωή δεν περιμένει και οι ευκαιρίες για επανασύνδεση γίνονται όλο και λιγότερες.
Πώς κρατάμε τις φιλίες ζωντανές
Δεν είμαι κανένας ειδικός σε αυτά, αλλά κάποια πράγματα έχω καταλάβει με τα χρόνια και τις δοκιμές. Πρώτον, η ποιότητα μετράει πολύ περισσότερο από την ποσότητα. Δεν χρειάζεται να μιλάς με κάποιον κάθε μέρα για να είστε φίλοι. Αρκεί όταν μιλάτε να είναι ουσιαστικό και να νιώθεις ότι είσαι εκεί για τον άλλον.
Δεύτερον, το να λες συνέχεια πρέπει να βρεθούμε χωρίς να βρίσκεστε ποτέ είναι χειρότερο από το να μην λες τίποτα. Γίνεται σαν αστείο που δεν γελάει κανείς. Καλύτερα να κλείσεις μια συγκεκριμένη ημερομηνία, έστω και σε δύο μήνες, παρά να αφήνεις τα πράγματα στον αέρα επ’ αόριστον.
Τρίτον, μην περιμένεις πάντα τον άλλον να κάνει το πρώτο βήμα. Αν σου λείπει κάποιος, πάρε τον τηλέφωνο εκείνη τη στιγμή. Μην σκέφτεσαι γιατί δεν με πήρε αυτός πρώτος. Ίσως σκέφτεται ακριβώς το ίδιο για σένα και περιμένετε και οι δύο χωρίς λόγο.
Η αλήθεια που κανείς δεν λέει
Κάποιες φιλίες θα χαθούν και δεν πειράζει. Πρέπει να το αποδεχτούμε αυτό. Δεν μπορείς να κρατήσεις όλους όσους γνώρισες στη ζωή σου κοντά σου. Αυτό δεν σε κάνει κακό φίλο ούτε κακό άνθρωπο. Σε κάνει άνθρωπο με περιορισμένο χρόνο και ενέργεια, όπως όλοι μας. Το θέμα είναι να μην χάσεις αυτούς που πραγματικά σου σημαίνουν κάτι ουσιαστικό.
Κοιτάω πάλι εκείνη τη φωτογραφία από το πανεπιστήμιο. Από τους οκτώ, με τρεις είμαστε ακόμα κοντά. Οι άλλοι πέντε απομακρύνθηκαν σιγά σιγά με τον καιρό. Δεν θυμώνω με κανέναν, ούτε νιώθω ενοχές γι’ αυτό. Απλά έτσι είναι η ζωή μετά τα είκοσι. Οι φιλίες γίνονται λιγότερες αλλά πιο βαθιές και πιο ειλικρινείς. Και ίσως αυτό να είναι τελικά καλύτερο από το να έχεις εκατό γνωστούς και κανέναν αληθινό φίλο.
