Οι διαγραφές φοιτητών με στόχο την εξάλειψη του φαινομένου «αιώνιος φοιτητής» στα ελληνικά πανεπιστήμια, είναι από τα σημεία του νόμου (επί υπουργίας Νίκης Κεραμέως) που τράβηξαν μεγάλη προσοχή. Μαζί και με τους ΟΠΠΙ, ήταν οι πιο πολυσυζητημένες αλλαγές που επρόκειτο να έρθουν στα πανεπιστήμια κι εκείνες που ξέραμε ότι θα ξεσηκώσουν αντιδράσεις.
Αν κρίνουμε από την εξέλιξη της πανεπιστημιακής αστυνομίας, τότε ίσως να μη χρειάζεται να ανησυχούμε για τις διαγραφές. Όπως απέτυχε δηλαδή το πρώτο εγχείρημα, έτσι μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα αποτύχει και το δεύτερο. Εξάλλου, για να πετύχει κάτι, δεν πρέπει πρώτα απ’ όλα να είναι ξεκάθαρο και 100% αντιληπτό; Ε δε λες ότι κάτι τέτοιο ισχύει στην περίπτωση των διαγραφών!
Το μόνο που ακούγεται μέχρι στιγμής, είναι ότι οι πρώτες διαγραφές θα λάβουν χώρα το 2025.
Οποιαδήποτε άλλη πληροφορία μπορεί να αναζητούν φοιτητές που τους αφορά το θέμα κι ανησυχούν για το μέλλον των σπουδών τους, είτε φυλάγεται σαν επτασφράγιστο μυστικό είτε πολύ απλά δεν υπάρχει για να μοιραστεί. Ούτε οι ίδιες οι γραμματείες δεν ξέρουν να ενημερώσουν τους φοιτητές τους.
Αλλά ας παραμείνουμε στο πιθανότερο έως τώρα σενάριο, όπου οι πρώτες διαγραφές θα πραγματοποιηθούν με το νέο έτος.
Το Υπ. Παιδείας δείχνει να είναι αποφασισμένο ως προς την τήρηση αυτού του πλάνου χωρίς καμία παράταση. Από το 2025 λοιπόν (τον Σεπτέμβριο λογικά), θέλει να αρχίσουν να σβήνονται ονόματα από τις λίστες των σχολών, τα οποία υπερβαίνουν τα περιθώρια φοίτησης. Ποια είναι αυτά;
• Aν το πρόγραμμα των σπουδών έχει ελάχιστη διάρκεια 8 ακαδημαϊκά εξάμηνα (δηλ. 4 έτη), η ανώτατη διάρκεια φοίτησης είναι ο χρόνος αυτός προσαυξημένος κατά 4 ακαδημαϊκά εξάμηνα (δηλ. 2 έτη). Το λεγόμενο ν+2 έτη.
• Aν το πρόγραμμα των σπουδών υπερβαίνει τα 8 ακαδημαϊκά εξάμηνα, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης είναι ο χρόνος αυτός προσαυξημένος κατά 6 ακαδημαϊκά εξάμηνα (δηλ. 3 έτη). Το λεγόμενο ν+3 έτη.
Μετά την υπέρβαση του ανώτατου ορίου, ακολουθούν οι διαγραφές. ΕΚΤΟΣ από ορισμένες περιπτώσεις όπως σοβαροί λόγοι υγείας του ιδίου του φοιτητή ή συγγενών του, η δυνατότητα μερικής φοίτησης για εργαζόμενους, για φοιτητές με αναπηρίες, για φοιτητές αθλητές, το περιθώριο διακοπής φοίτησης από ένα εξάμηνο μέχρι δύο έτη, ενώ υπάρχουν και ειδικότερες διαβαθμίσεις για εκείνους που ήδη φοιτούσαν όταν εφαρμόστηκε ο νόμος και οι προϋποθέσεις με τις οποίες υπάρχει προσαύξηση.
Ποιους… παίρνει η μπάλα του σχεδίου διαγραφές φοιτητών 2025;
Με βάση τα στοιχεία που περιλαμβάνει η φετινή έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), το ανώτατο όριο έχουν ξεπεράσει 333.741 εγγεγραμμένοι φοιτητές, αριθμός που μεταφράζεται σε ποσοστό ως 47,97%.
Το ακαδημαϊκό έτος, λοιπόν, από το οποίο αρχίζει να μετράει η εφαρμογή της ανώτατης διάρκειας φοίτησης (το ν+2/ν+3 δηλαδή) είναι το 2021-2022 για τους ήδη εγγεγραμμένους.
Για όσους εγγράφηκαν για πρώτη φορά το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 και μετά, το ακαδημαϊκό έτος μέτρησης εφαρμογής του μέτρου είναι το έτος εισαγωγής.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 76 του νόμου ορίζει ότι οι φοιτητές που κατά το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021 είχαν υπερβεί τον ελάχιστο χρόνο φοίτησης (αφορά φοιτητές που κατά το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021 φοιτούσαν στο πέμπτο ή σε μεγαλύτερο έτος για τα τετραετούς φοίτησης τμήματα) πρέπει να πάρουν πτυχίο μέσα στο τρέχον ακαδημαϊκό έτος. Αλλιώς θα διαγραφούν.
Οι φοιτητές σε τμήματα πενταετούς (πολυτεχνεία) ή εξαετούς φοίτησης (ιατρικές), σύμφωνα με το νόμο, οφείλουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους μέχρι και τη λήξη του ακαδημαϊκού έτους 2025-2026.
Οι φοιτητές που «κινδυνεύουν» έχουν τρεις εξεταστικές μπροστά τους για να μαζέψουν τα χρωστούμενα: του Φεβρουαρίου, του Ιουνίου και του προσεχούς Σεπτεμβρίου.
Σημείωση: Προσαύξηση ν+2 ή ν+3 δεν υπάρχει για εκείνους που ήταν ήδη «αιώνιοι» φοιτητές όταν ψηφίστηκε ο νόμος, το 2021. Για όλους τους υπόλοιπους υπάρχει η ανάλογη ρύθμιση.
Για τους φοιτητές που ήταν ήδη εγγεγραμμένοι το ακ. έτος 2020-21 και δεν είχαν υπερβεί την ελάχιστη χρονική διάρκεια φοίτησης, ο υπολογισμός της ανώτατης διάρκειας φοίτησης εκκινεί από την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους 2021-22 και εκτείνεται μέχρι τη συμπλήρωση της ελάχιστης διάρκειας φοίτησης, προσαυξημένης κατά 4 εξάμηνα για τους τετραετούς φοίτησης και κατά 6 εξάμηνα για πενταετή ή εξαετή τμήματα.
Εάν για παράδειγμα ένα φοιτητής ήταν στο 3ο έτος το 2021-22, σε τετραετές τμήμα, έχει υπόλοιπο έξι (4+2) χρόνια. Μετά διαγράφεται. Αντίστοιχα, εάν το τμήμα είναι πενταετούς φοίτησης έχει υπόλοιπο οκτώ (5+3) χρόνια, αρχίζοντας τον υπολογισμό αυτό από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος 2021-2022.
Για τους φοιτητές που είχαν υπερβεί τον ελάχιστο χρόνο φοίτησης το 2021-2022, δίνεται επιπλέον χρόνος φοίτησης ίσος προς την ελάχιστη χρονική διάρκεια φοίτησης του τμήματός τους, ξεκινώντας τον υπολογισμό από το επόμενο ακαδημαικό έτος 2021-22.
Για παράδειγμα, εάν ένας φοιτητής βρισκόταν το 2020-21 στο δέκατο έτος σε τμήμα τετραετούς φοίτησης, έχει δικαίωμα φοίτησης άλλα τέσσερα χρόνια, ξεκινώντας από το ακαδημαικό έτος 2021-22. Αντίστοιχα, εάν το τμήμα είναι πενταετούς φοίτησης, έχει άλλα πέντε χρόνια.
Άλλο ένα παράδειγμα:
Φοιτητής 4ετούς φοίτησης, που εισήχθη το 2016-2017, κανονικά θα πρέπει να διαγραφεί τον Σεπτέμβριο του 2025. Εάν αυτός ο φοιτητής είχε κάνει διακοπή σπουδών για ένα έτος, πριν από το 2020-2021, τότε το 2020-2021 που υπολογίζουμε την κατηγορία εγγεγραμμένου φοιτητή, δεν είχε ξεπεράσει τα 4 έτη φοίτησης κι έχει επιπλέον έτη για ολοκλήρωση σπουδών ν+2, που μετράνε από το 2021-2022. Δηλαδή πρέπει να διαγραφεί τον Σεπτέμβριο του 2027.
Μερική φοίτηση
Όσον αφορά το δικαίωμα μερικής φοίτησης για να γλιτώσουν τη διαγραφή, σύμφωνα με το άρθρο 76 του νόμου, αυτή τη δικαιούνται:
α) οι φοιτητές που αποδεδειγμένα εργάζονται τουλάχιστον 20 ώρες την εβδομάδα,
β) οι φοιτητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες,
γ) οι φοιτητές που είναι παράλληλα αθλητές/ριες και κατά τη διάρκεια των σπουδών τους ανήκουν σε αθλητικά σωματεία εγγεγραμμένα στο ηλεκτρονικό μητρώο αθλητικών σωματείων του άρθρου 142 του ν. 4714/2020 (Α’ 148), που τηρείται στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού (Γ.Γ.Α.) υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
γα) για όσα έτη καταλαμβάνουν διάκριση 1ης έως και 8ης θέσης σε πανελλήνια πρωταθλήματα ατομικών αθλημάτων με συμμετοχή τουλάχιστον 12 αθλητών και οκτώ σωματείων ή αγωνίζονται σε ομάδες των δύο ανώτερων κατηγοριών σε ομαδικά αθλήματα ή συμμετέχουν ως μέλη εθνικών ομάδων σε πανευρωπαϊκά πρωταθλήματα, παγκόσμια πρωταθλήματα ή άλλες διεθνείς διοργανώσεις υπό την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, ή
γβ) συμμετέχουν έστω άπαξ, κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο πρόγραμμα σπουδών για το οποίο αιτούνται την υπαγωγή τους σε καθεστώς μερικής φοίτησης, σε ολυμπιακούς, παραολυμπιακούς αγώνες και Ολυμπιακούς Αγώνες κωφών.
Σε ποια πανεπιστήμια εντοπίζονται λιγότεροι και πού περισσότεροι «αιώνιοι» φοιτητές
Η καθυστέρηση ή εγκατάλειψη των σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ποικίλει μεταξύ των ΑΕΙ. Το top 5 των πανεπιστημίων με τα χαμηλότερα ποσοστά «αιωνίων» περιλαμβάνει Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (21,7%), Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (29,31%), Πολυτεχνείο Κρήτης (33,98%), Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο (36,69%) και Πανεπιστήμιο Κρήτης (39,19%).
Στον αντίποδα, η πεντάδα με τα υψηλότερα ποσοστά «αιωνίων» αποτελείται από το Παν/μιο Αθηνών (59,92%), το Οικονομικό Παν/μιο Αθηνών (58,78%), το Πανεπιστήμιο Πειραιώς (57,47%), το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (56,44%) και το Πάντειο Πανεπιστήμιο (54,71%).
Ποια η στάση των πανεπιστημίων για τις διαγραφές
Οι πληροφορίες θέλουν τα εκπαιδευτικά Ιδρύματα λιγότερο αμείλικτα από το Υπ. Παιδείας. Μια πρώτη εικόνα δείχνει ότι υπάρχει μια απροθυμία στη διαγραφή φοιτητών από πλευράς πανεπιστημίων. Ωστόσο, η κυβέρνηση είναι ανένδοτη και η αντίστασή τους πιθανώς να τιμωρηθεί με μείωση χρηματοδότησης. Θα έλεγε κανείς ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια τιμωρούνται ούτως ή άλλως με αυτή την τακτική εδώ και χρόνια…
